Stel je voor: je zit op de fiets, vouwt de was of laat de hond uit. Verloren tijd, dus snel even een podcast luisteren. Dat lijkt pure tijdwinst tijdens een drukke dag, maar het tegendeel is waar. Podcasts wiegen je hersenen langzaam in een mentale winterslaap. Slecht voor je creativiteit én voor je productiviteit. En daardoor neemt dat knagende gevoel van tijdgebrek alleen maar toe.
En toch maakt iedereen tegenwoordig podcasts. Zelfs het even eerbiedwaardige als stoffige Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde heeft er een. De redactie worstelt met haar eigen vernieuwingsdrift, hoorde ik van insiders. Dat siert ze. Van je fouten leer je het meest.
De strategie van podcastproducenten en andere multimediamaffiosi is simpel: minutenmaximalisatie. ‘Als we je ogen niet kunnen krijgen, dan grijpen we je bij je oren.’ Podcasts stelen heel geniepig het beetje tijd dat je nog niet aan een scherm geplakt zit. De baas van Netflix windt er geen doekjes om: ‘Onze grootste concurrent is slaap.’
Een groeiende groep wetenschappers waarschuwt voor het risico van altijd ‘aan’ staan. Genoeg slaap en je af en toe vervelen overdag zijn essentiële herstelmomenten voor je hersenen. En een uitgerust brein is nodig om problemen op te lossen en creatief te zijn. Onderzoeksjournalist Manoush Zomordi houdt in haar boek ‘Bored and Brilliant’ dan ook een warm pleidooi voor verveling. Ook natuurkundige Alan Lightman steekt de loftrompet voor tijdverspilling. De Amerikaanse hoogleraar en schrijver is overtuigd dat lanterfanten leidt tot grootse ontdekkingen en wetenschappelijke doorbraken. Hoe zot is het dan om te geloven dat luisteren naar een podcast over creativiteit je creatiever maakt.
Het lijkt me sterk dat ik ooit een podcast produceer. Behalve dan misschien dat ene ultrakorte exemplaar over omgaan met tijd. Het script ligt al klaar. ‘Beste luisteraar, ban dit gebabbel! Gooi die oordopjes aan de kant, staar wezenloos uit het raam en doe het komende uur helemaal niets. Einde bericht.’
Eindelijk stilte. De briljante gedachten in je hoofd zullen je dankbaar zijn.
4 mei 2024